Z jednej i z drugiej strony

Wystawa kuratorska - Sławomir Tobis

Autorzy:
Sławoj Dubiel, Maciej Herman, Magda Hueckel, Grzegorz Jarmocewicz, Karolina Jonderko, Maciej Kuszela, Agnieszka Rayss, Wojtek Sienkiewicz, Michał Sita, Sławomir Tobis, Tomasz Wiech

?gość specjalny:
Stanisław J. Woś


Od kilku lat regularnie pojawiamy się na ziemiach, dla których koniec II wojny światowej oznaczał jednocześnie zakończenie istnienia granicy niemiecko-polskiej. Wykonujemy przy tym zdjęcia oraz staramy się dotrzeć do najstarszych mieszkańców i porozmawiać z nimi. Ich pamięć stanowi bowiem obfite źródło interesujących refleksji oraz informacji, często o bardzo unikatowym charakterze.

Materiał prezentowany na wystawie ?Z jednej i z drugiej strony? został zrealizowany na terenach leżących między Czarnkowem a Santokiem, należących przed wojną do Polski i do Niemiec, których część w roku 1945 uzyskała status tak zwanych ?ziem odzyskanych?. Noteć płynie tutaj płaską i szeroką doliną, a miejscowości z obu byłej granicy często ?widzą się? nawzajem. Architektonicznie zwłaszcza okolice na północ od rzeki są interesujące, ponieważ większość zabudowań gospodarczych, których znacząca część imponuje koncepcją oraz rozmachem realizacji, zachowała swój pierwotny charakter z przełomu wieków XIX i XX. Kwestie społeczne zostały z kolei zdefiniowane przez dwa podstawowe procesy: migracje, głownie z kresów wschodnich, po roku 1945 oraz późniejsze wyludnianie się zachodniej części tych terenów, zwłaszcza w odniesieniu do młodszych generacji.

Każdy z autorów na swój sposób odnosi się do kwestii, które go zainteresowały w związku z miejscem i tematyką działań. Sławoj Dubiel kontynuuje wypracowaną przez siebie metodykę fotografii prowincjonalnej, pokazując obrazy bardzo ciekawe formalnie i jednocześnie przepełnione ciepłem oraz poczuciem humoru; zastosowana klasyczna technika wielkoformatowa nawiązuje do historycznych czasów pogranicza. Magda Hueckel zaprasza na enigmatyczną wycieczkę, w której towarzyszą nam ?Totemy?, pełniące jednocześnie rolę ?Strażników?. Grzegorz Jarmocewicz we charakterystyczny dla siebie sposób wykorzystuje światło dla metaforycznego pokazania fragmentów przestrzeni publicznych i prywatnych. Karolina Jonderko zastanawia się, w sposób bardzo spokojny i wyciszony, nad ponadczasowością miejsc i krajobrazów, które wydają się tęsknić za ludźmi. Agnieszka Rayss dokumentuje wydarzenia z historii najnowszej - efekty huraganu, który zniszczył między innymi wielkie połacie lasu. Wojtek Sienkiewicz postanowił pokazać miejsce, w którym granica jego zdaniem manifestuje się najsilniej - rzekę, wraz z nielicznymi ludźmi, którzy na niej lub z niej żyją, takimi jak operatorzy śluz i promu czy wędkarz; z pozycji chwilowego obserwatora nawiązał z nimi dialog, którego wizualne efekty złożyły się na zestaw wystawowy. Michał Sita snuje refleksje nad szerokim znaczeniem służb mundurowych dla terenów, które Polska odzyskała po II wojnie światowej. Sławomir Tobis zajmuje się problemem samotności miejsc - takich, w których widoczna lub odczuwalna jest miniona ludzka aktywność, ale jednocześnie brak współczesnej ludzkiej obecności. Tomasz Wiech pokazuje zwarty zestaw o charakterze fotodokumentu, z wplecioną w poszczególne zdjęcia międzynarodową historią regionu, a Maciej Herman oraz Maciej Kuszela wykonali portrety jego starszych mieszkańców.

Eksponowanym zdjęciom towarzyszą teksty, w części zaczerpnięte z treści wywiadów przeprowadzonych przez socjologów z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu: dr Łukasza Rogowskiego, dr Agnieszkę Figiel oraz mgr Macieja Frąckowiaka.

Sławomir Tobis?
kurator wystawy